Con số 1,4 nghìn tỷ USD đổ vào hạ tầng AI so với mức doanh thu 700 tỷ USD thu về cho thấy một khoảng cách tài chính đáng kể đang tồn tại trong giới công nghệ toàn cầu. Theo dữ liệu tổng hợp từ các báo cáo tài chính và hồ sơ công khai, cứ mỗi USD chi ra cho trung tâm dữ liệu, chip và năng lượng, ngành công nghiệp này hiện mới chỉ thu lại khoảng 50 cent. Trong khi các ông lớn như Amazon, Alphabet, Meta và Microsoft đang phải gánh những khoản chi khổng lồ lên tới hàng trăm tỷ USD, thì Nvidia lại là cái tên duy nhất thực sự thu lợi nhuận trực tiếp từ cơn sốt này với ước tính 253 tỷ USD lãi lũy kế. Sự phân hóa này phản ánh một thực tế khắc nghiệt: phần lớn dòng tiền đầu tư đang chảy từ ngân sách của các nhà cung cấp dịch vụ đám mây thẳng vào túi của nhà sản xuất chip, thay vì tạo ra lợi nhuận từ chính các sản phẩm AI thương mại.
Thách thức từ gánh nặng nợ vay và rào cản hạ tầng thực tế
Dù khoảng cách giữa chi phí và doanh thu ngày càng lớn, tốc độ đầu tư vẫn không có dấu hiệu chậm lại. Các chiến lược gia tại Goldman Sachs dự báo chi tiêu cho hạ tầng AI của năm tập đoàn lớn nhất Hoa Kỳ có thể đạt 1,2 nghìn tỷ USD vào năm 2027. Đáng chú ý, một phần ngày càng tăng của nguồn vốn này không đến từ dòng tiền hoạt động mà đến từ nợ vay. Trong năm 2025, các doanh nghiệp đã phát hành 108 tỷ USD trái phiếu cấp đầu tư và con số này dự kiến tăng lên khoảng 400 tỷ USD vào năm 2027. Việc phụ thuộc vào nợ vay diễn ra đúng thời điểm lợi suất Trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt ngưỡng 5%, làm tăng chi phí vốn và gây áp lực lên định giá các dòng tiền trong tương lai của những dự án AI dài hạn.
Bên cạnh áp lực tài chính, các rào cản vật lý cũng bắt đầu lộ diện, làm gián đoạn kế hoạch vận hành của các siêu trung tâm dữ liệu. Trường hợp của Oracle với dự án Project Jupiter tại New Mexico là một ví dụ điển hình. Công ty đã phải gửi thông báo bất khả kháng nhằm bảo vệ mình khỏi các nghĩa vụ thanh toán khi dự án quy mô 2,45 gigawatt gặp trở ngại về giấy phép đường ống dẫn khí đốt tự nhiên. Những trì hoãn thực tế như vậy, kết hợp với yêu cầu doanh thu hàng năm phải đạt ngưỡng 300 tỷ USD chỉ để hòa vốn, đang đặt ra dấu hỏi lớn về tính bền vững của mô hình tăng trưởng dựa trên chi tiêu hạ tầng hiện nay khi doanh thu thực tế từ phần mềm và dịch vụ AI vẫn còn khoảng cách rất xa so với kỳ vọng của giới đầu tư.
Bức tranh tài chính của ngành AI hiện tại cho thấy một sự đặt cược khổng lồ vào tương lai, nơi lợi nhuận của người này lại là chi phí của người kia. Để vượt qua giai đoạn thâm hụt này, các doanh nghiệp cần chuyển trọng tâm từ việc chạy đua xây dựng hạ tầng sang tối ưu hóa mô hình kinh doanh để tạo ra doanh thu thực tế từ người dùng cuối. Các nhà đầu tư và quản trị chiến lược nên thận trọng theo dõi biến động của lãi suất và khả năng thực thi các dự án hạ tầng lớn, bởi đây là những yếu tố then chốt quyết định liệu AI sẽ là một cuộc cách mạng sinh lời hay chỉ là một bong bóng nợ vay tốn kém.