Tại Điện Capitol, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Ted Cruz vừa chính thức sử dụng quyền thủ tục để chặn đứng việc thông qua một dự luật liên bang mang tính bước ngoặt về quản trị an toàn trí tuệ nhân tạo. Động thái này giáng một đòn mạnh vào nỗ lực kéo dài nhiều năm của các nhà lập pháp lưỡng đảng nhằm thiết lập các tiêu chuẩn an toàn bắt buộc trước khi các tập đoàn công nghệ phát hành các mô hình AI tiên tiến.
Tranh luận nảy lửa giữa tự do sáng tạo và kiểm soát nhà nước
Dự luật bị phong tỏa đề xuất trao quyền cho Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST) thiết lập các bài kiểm tra rủi ro bắt buộc đối với mọi mô hình AI tiêu tốn chi phí huấn luyện trên 100 triệu USD hoặc năng lực tính toán vượt 10^26 FLOPs. Các công ty vi phạm sẽ phải đối mặt với mức phạt tài chính khổng lồ và lệnh thu hồi sản phẩm.
Thượng nghị sĩ Ted Cruz cùng nhóm chính khách bảo thủ cho rằng các điều khoản này sẽ bóp nghẹt sự đổi mới sáng tạo, tạo gánh nặng quan liêu và vô tình biến các cơ quan liên bang thành công cụ kiểm duyệt tư tưởng công nghệ:
- Nguy cơ đánh mất ưu thế địa chính trị: Lo ngại các quy định kiểm duyệt rườm rà sẽ làm chậm bước tiến của các công ty công nghệ Mỹ trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc.
- Bảo vệ doanh nghiệp khởi nghiệp và nguồn mở: Nhận định rằng các đạo luật kiểm định đắt đỏ chỉ củng cố vị thế độc quyền của Big Tech, dập tắt cơ hội của các startup vừa và nhỏ.
- Xung đột quyền tài phán: Tranh cãi về giới hạn quyền hạn giữa chính quyền liên bang và quyền tự quyết lập pháp của từng bang riêng lẻ như California hay Texas.
Bế tắc lập pháp và sự chia rẽ trong giới công nghệ
Quyết định chặn dự luật của Ted Cruz nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ cộng đồng nguồn mở và các nhà đầu tư mạo hiểm Thung lũng Silicon ủng hộ phong trào gia tốc hiệu quả (e/acc). Tuy nhiên, các nhà hoạt động an toàn công nghệ cảnh báo rằng việc để thị trường tự do phát triển mà không có hàng rào bảo vệ sẽ khiến xã hội dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công mạng quy mô lớn và thông tin sai lệch giả mạo tinh vi.
Sự bế tắc chính trị tại Washington phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong nhận thức về tương lai của trí tuệ nhân tạo. Tìm kiếm điểm cân bằng mong manh giữa việc bảo tồn tự do đổi mới và thiết lập lá chắn bảo vệ an ninh quốc gia sẽ tiếp tục là bài toán hóc búa nhất của các thể chế dân chủ trong kỷ nguyên số.